|
Laatste update
: |
Welkom op dé Vlaamse website
over de venusovergang van 8 juni
In de morgen van dinsdag 8 Juni
2004 zal Venus, de op één na dichtste planeet van de Zon, voor de
zonneschijf trekken. Ze zal hiervoor zo'n goede 6 uur nodig hebben. Dit is
een niet alledaagse gebeurtenis. Reserveer nu al maar een plaatsje in je
agenda. De Project- en Volkssterrenwachten AstroLAB IRIS te Zillebeke nabij
Ieper, samen met heel wat andere initiatieven in Vlaanderen, zullen tijdens
het fenomeen toegankelijk zijn voor het grote publiek! Kom dit uniek
hemelverschijnsel met eigen ogen bekijken. Groepen kunnen nu al reserveren
op info@astrolab.be.
Totale zonsverduistering © by Frans Pyck, ACG vzw, België
Ringvormige zonsverduistering © 2003 by Christophe Marlot, Frankrijk Hoe uitzonderlijk is dit fenomeen ? Héél uitzonderlijk. De laatste Venusovergang dateert van 6 December 1882. De keer daarvoor was in 1874. Mis je de Venusovergang van 2004, dan moet je nog 8 jaar wachten tot 6 Juni 2012 vooraleer de gelegenheid zich nog eens voordoet. Hier vind je een overzicht van alle Venusovergangen tussen 2000 voor Christus tot 4000 na Christus. Als je er goed over nadenkt kom je tot het besluit dat geen enkel nu levend wezen ooit al een Venusovergang heeft gezien! Je kunt er nu eens zelf bij zijn als je wil. Moet ik mij de hele dag vrijhouden ? Nee, helemaal niet. Hou de voormiddag vrij. De Venusovergang is zichtbaar vanaf omstreeks 7h 20m MEZT tot kort na de middag (tot omstreeks 13h 23m MEZT om exact te zijn). Om 10h 23m zal de afstand tussen de middelpunten van Venus en de Zon het kleinst zijn. Waar kan ik op het internet in real-time de venusovergang volgen?
Als je er zelf niet bij kunt
zijn, dan zul je op het internet diverse websites vinden waar je de
venusovergang bijna live kunt volgen. Zo'n evenement waarbij via het
internet live videobeelden worden doorgestuurd noemen we een webcast. Hou
deze websteks in het oog indien je zo'n webcast wil volgen: Zal de Zon al voldoende hoog staan om de overgang te kunnen zien ? Jazeker! Op het ogenblik dat de Venusovergang start zal de Zon op een hoogte van 14° boven de horizon staan. Bij het einde van de overgang zal dit al zijn opgelopen tot zo'n 62°. Allemaal ruim voldoende dus om alles goed te kunnen zien. Indien je het begin van de Venusovergang wil zien sta je wel best niet te dicht bij een hoog gebouw of een of andere boom. Waar ergens zal Venus over de Zon trekken ? Op de figuur zie je waar precies Venus tijdens de overgangen van 2004 en 2012 over de zonneschijf zal trekken. In 2004 zal Venus tamelijk zuidelijk voorbij trekken, terwijl dit in 2012 nogal noordelijk zal zijn.
Zullen we Venus temidden van een zonnevlekkengroep zien ? Eerst en vooral zullen er überhaupt al eerst zonnevlekken moeten zijn. We gaan naar een periode waarin de zonneactiviteit steeds lager wordt: in de volgende maanden en jaren wordt de kans op zonnevlekken steeds maar kleiner (we gaan immers naar een minimum in de 11-jarige cyclus van de zonneactiviteit). Als er al zonnevlekken zouden zijn zal het beeld wellicht niet zo spectaculair zijn als de simulatie van hieronder: het betrof hier immers een uitzonderlijk grote zonnevlekkengroep (NOAA 10486 gefotografeerd op 28 Oktober 2003). Bovendien zal Venus, over het grootste gedeelte van het traject dat ze over de zonneschijf zal afleggen, té zuidelijk van het gebied zijn waar normaal zonnevlekken voorkomen: zonnevlekken komen immers meestal maar voor ten Noorden van de 40-e zuiderbreedtegraad op de Zon (én ten Zuiden van de 40-e noorderbreedtegraad - kwestie van hier volledig te zijn). De kans dat Venus dus doorheen een zonnevlekkengroep zal trekken is dus, jammer genoeg, eerder bijzonder klein.
Simulatie: Venus boven een
zonnevlekkengroep. Kan ik dit fenomeen met het blote oog zien ? Ja, in principe kun je zonder bijkomende hulpmiddelen een schijfje op de zonneschijf zien. Echter, de Zon straalt zo sterk dat het absoluut af te raden is - zeg maar verboden - om onbeschermd naar de Zon te kijken. Gebruik eventueel een speciaal vervaardigd eclipsbrilletje. Kijk ook nooit naar de Zon met een verrekijker of sterrenkijker: de kans op oogbeschadiging of zelfs blijvende blindheid is zeer groot. Op sterrenwachten is speciale apparatuur, zoals filters en speciale pentaprisma's, voorhanden om zonder risico de Zon en de Venusovergang te kunnen bekijken. Eventueel kan de Zon ook geprojecteerd worden op een blad papier. Een mooi overzicht van hoe je de Zon op een veilige manier kunt waarnemen vind je HIER. Wat wordt bedoeld met het druppel-effect ? Heel eenvoudig: tijdens een Venusovergang ziet men op het ogenblik dat het Venusschijfje loskomt van de zonnerand dat het schijfje blijkbaar niet zomaar in één keer loskomt, maar er wel een tijdje (zeg maar een paar seconden) overdoet en daarbij een druppeleffect veroorzaakt. Bijgaande animatie illustreert zeer goed dit druppel-effect. De zwarte druppel wordt ook wel eens de gutta nigra genoemd. Algemeen werd aangenomen dat dit druppel-effect ontstaat doordat Venus over een atmosfeer beschikt. Dit is echter onjuist aangezien dit druppel-effect ook al werd waargenomen bij een Mercuriusovergang en Mercurius, de planeet die het dichtst bij de Zon staat, geen atmosfeer heeft. Wat meer dan waarschijnlijk de oorzaak van dit fenomeen is, is refractie van het zonlicht in de Aardse dampkring. Door die afbuigingen van de lichtstralen zou het gevormde beeld wat vervagen. Er wordt ook opgemerkt dat in kleinere sterrenkijkers men meer dit effect waarneemt dan in grotere. Dit zou er ook kunnen op wijzen dat diffractie in een telescoop ook een rol speelt. Wie meer wil te weten komen over het druppel-effect bij Mercurius- en Venusovergangen, kan deze poster-sessie van Jay M. Pasachoff gegeven op een AAS-conferentie in 2001 (3.5 MB) HIER downloaden. Je kunt ook hun Icarus arikel raadplegen (15 Mei 2003, PDF).
© L'aventure des Transits
Kan ik de Venusovergang
fotograferen ?
Overzicht van beschikbare e-books, e-brochures, ...
- Klik
HIER
voor "Het bepalen van de zonneparallax met behulp van de venusovergang" Waar op Aarde kan men de Venusovergang zien ?
Open deze kaart
HIER
: in de lichtgrijze zone kunnen de inwoners de overgang zien bij opkomst of
ondergang van de Zon; in de donkergrijze zone is de overgang niet zichtbaar
en in de witte zone, waar België in ligt, is de overgang van begin tot einde
te zien.
AstroLAB IRIS ontwikkelde een
speciale educatieve uitgave over de Zon, onze dagster. Klik
HIER om de e-brochure over de Zon te downloaden. Goede startpunten voor je zoektocht zijn de webstek van Chuck Bueter, klik HIER, en de VENUS Transit 2004 - Sun-Earth Day (NASA, GSFC), klik HIER. Waar op het Internet vind ik nog extra informatie betreffende dit verschijnsel ? Er zijn diverse websites beschikbaar waar je nu al extra achtergrondinformatie kunt vinden:
Help, ik heb nog vragen !
Geen probleem. Stel de vraag aan
onze AstroLAB IRIS medewerkers. Stuur een e-mailtje met je vraag naar
info@astrolab.be. Hou in ieder geval
deze webstek in het oog want in de komende weken en maanden zal hier extra
informatie verschijnen over dit uniek hemelverschijnsel.
|
.jpg){kind=spacer}
